SGK Asgari İşçilik Hesaplama

SGK asgari işçilik uygulaması, özel nitelikteki bina inşaatları ve ihaleli işlerde, işin yürütülmesi için gerekli olan en az işçilik miktarının (Prime Esas Kazanç - PEK) Kurumca belirlenmesi ve bu tutar üzerinden prim ödenip ödenmediğinin denetlenmesidir. Gerçek ve tüzel kişilerin yaptığı özel bina inşaatları bu kapsamdadır.

İnşaat maliyeti; yapının yüzölçümü (m²) ile o yıl için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca belirlenen yapı sınıfı ve grubu m² birim maliyetinin çarpılmasıyla bulunur. Gerekli PEK ise, bu maliyetin SGK tarafından belirlenen ve %25 eksiltilmiş asgari işçilik oranıyla çarpılması sonucu elde edilir.

Kurum (SGK) ünite memurlarınca yapılan "araştırma" işleminde, işverenin faturalı işçilik veya piyasadan sağladığı malzemeli işçilikler gibi kayıt dışı kalabilecek veya tam tespit edilemeyen işçilikler göz önünde bulundurularak, tebliğde belirlenen asgari işçilik oranından %25 oranında standart bir indirim (eksiltme) yapılır.

İnşaatın yapımı sırasında alt işverenlerden (taşeron) veya piyasadan fatura karşılığı alınan sadece "salt işçilik" içeren (malzemesiz) fatura bedelleri, KDV hariç tutarları üzerinden hesaplanan asgari işçilik (gerekli PEK) matrahından doğrudan indirilir.

Eğer kuruma bildirilen prime esas kazanç toplamı, hesaplanan asgari işçilik tutarının altında kalırsa, "eksik bildirim" (fark işçilik) ortaya çıkar. İşveren, bu fark tutarı üzerinden hesaplanan prim, gecikme zammı ve cezasını SGK'ya ödeyerek dosyayı kapatabilir veya uzlaşma talep edebilir.

İnşaat ruhsatı alınıp bina bitirildikten sonra belediyeden "Yapı Kullanma İzin Belgesi" (İskan) alabilmek veya ihaleli işlerde kesin teminatın iadesini sağlamak için SGK'dan "ilişiksizlik belgesi" (borcu yoktur) alınması yasal bir zorunluluktur. Bu belge, asgari işçilik hesabı yapılıp borç kapatıldıktan sonra verilir.

Kurumca yapılan standart araştırma işleminde malzemeli işçilik faturaları (örneğin "malzemeli boya işçiliği", "malzemeli asma tavan işi") asgari işçilik tutarından düşülmez. Bu faturaların dikkate alınabilmesi için SGK Müfettişleri tarafından detaylı inceleme yapılması gerekmektedir.

İnşaatın başladığı ve bittiği yıllar farklı ise (yıllara sari inşaat), kural olarak inşaatın bittiği yıldan bir önceki yıla ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı m² birim maliyet bedelleri esas alınarak hesaplama yapılır. Eğer inşaat başladığı yıl içinde bittiyse, o yılın birim maliyeti kullanılır.