Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama

Serbest meslek makbuzu, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanan ve ticari mahiyette olmayan işleri yapan serbest meslek erbabının (avukat, mali müşavir, doktor, mimar vb.) mesleki faaliyetlerine ilişkin tahsilatları için düzenlediği resmi evraktır.

Hayır. Stopaj kesintisi, hizmet verilen tarafın vergi mükellefi (şirket, kurum, ticari işletme) olduğu durumlarda yapılır. Eğer hizmet nihai tüketiciye (vergi mükellefi olmayan şahıslara) veriliyorsa makbuzda stopaj kesintisi (%0) yapılmaz, sadece KDV hesaplanır.

Evet, KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca, belirlenmiş alıcılara (kamu kurumları, bankalar, payları borsada işlem gören şirketler vb.) verilen danışmanlık, denetim, mühendislik ve avukatlık gibi bazı serbest meslek hizmetlerinde 9/10 oranında KDV tevkifatı yapılması zorunludur.

Serbest meslek mensupları genellikle müşterileriyle "net tahsil edilecek tutar" üzerinden anlaşırlar. Ancak makbuzun yasal olarak "brüt" tutar üzerinden düzenlenmesi, KDV ve stopajın bu brüt tutar üzerinden hesaplanması gerekir. Netten brüte hesaplama, anlaşılan net tutara ulaşmak için gereken yasal brüt matrahı hatasız bulmanızı sağlar.

Müşteri adına yapılan masrafların doğrudan müşteriye aktarılması durumunda bu tutarlar serbest meslek kazancına dahil edilmez (masraf yansıtma faturası/dekontu ile). Ancak masraflar serbest meslek erbabının kendi faaliyeti için yapılmışsa ve ücrete dahil ediliyorsa, bu tutarlar brüt ücrete eklenerek stopaj ve KDV matrahına dahil edilmek zorundadır.

Serbest meslek kazançlarında "tahsilat esası" geçerlidir. Yani makbuz, hizmetin verilmesinden ziyade ücretin nakden veya hesaben tahsil edildiği anda düzenlenmelidir. Hizmet bitse bile tahsilat yapılmadıysa (KDV doğduğu durumlar hariç) makbuz düzenlenmez.

Genel kural olarak serbest meslek hizmetlerinde KDV oranı %20'dir. Ancak sağlık hizmetleri (doktorlar, diş hekimleri) veya bazı telif/sanat faaliyetleri gibi özel durumlarda bu oran %10 veya KDV'den istisna (%0) olarak uygulanabilir.

VUK gereği, faaliyetine yeni başlayan serbest meslek erbapları, işe başladıkları ayı izleyen 3. ayın sonuna kadar e-SMM uygulamasına geçmek ve makbuzlarını elektronik ortamda düzenlemek zorundadır. Kağıt makbuz kullanımı istisnai durumlar haricinde kaldırılmıştır.